Adli Sicil ve Arşiv Kaydı (Sabıka Kaydı) Nasıl Silinir?

Türk hukuk sisteminde, kişiler hakkında mahkemelerce verilen kesinleşen ceza veya güvenlik tedbirleri, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü nezdindeki merkezi sistemde kayıt altına alınır. Halk arasında "Sabıka Kaydı" olarak bilinen bu kayıtlar; iş başvurularından vize işlemlerine, memuriyet atamalarından güvenlik soruşturmalarına kadar vatandaşların karşısına büyük bir engel olarak çıkabilmektedir.

Kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbiri hükümlülüklerine ilişkin bilgilerin otomatik işleme tabi bir sistem kullanılarak toplanması, sınıflandırılması, değerlendirilmesi, korunması ve gerektiğinde en çabuk ve doğru biçimde ilgililere bildirilmesine ilişkin yöntem ve esasları belirleyen ilk yasa 1944 tarihli Adli Sicil Kanunudur. Daha sonra bunun yerini, 1990 tarihli Adli Sicil Kanunu almıştır. Bu yasa da 2005 yılında 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca, adli sicil bilgilerinin gizliliği esastır ve amacı dışında kullanılması TCK m. 136 kapsamında verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturur. Ancak resmi kurumlara veya özel şirketlere verilmek üzere e-devlet üzerinden alınan belgelerde bu kayıtların görünmesi, kişilerin sosyal ve ekonomik hayatını kilitler. Oysa kanuni şartları oluştuğunda, doğru hukuki adımlarla bu kayıtların tamamen silinmesi ve tertemiz bir sicile kavuşulması mümkündür.

Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydı Arasındaki Fark Nedir?

E-devletten alınan belgede iki ayrı bölüm bulunur:

1. Adli Sicil Kaydı (Sabıka): Hakkınızda verilen cezanın henüz infaz edilmediğini veya infaz sürecinin devam ettiğini gösterir. (Örn: Hapis cezanızı çekiyorsunuzdur veya para cezasını henüz ödememişsinizdir.)
2. Arşiv Kaydı: Cezanın infazı (hapis, denetimli serbestlik veya para cezasının ödenmesi) tamamen bitmiştir. Ancak devlet, geçmişte alınan cezanın bilgilerini arşivinde tutmaya devam eder.

Silme işlemi süreci:

Önce infaz tamamlanarak sicildeki kayıt arşive aldırılır. Ardından kanuni süreler dolduğunda arşivdeki kayıt tamamen sildirilir.

5352 sayılı Yasa'ya göre Yasa'da gösterilen mahkumiyet kararları önce Adli Sicil' e kaydedilmekte, daha sonra koşulları gerçekleştiğinde arşive aktarılmaktadır. Adli sicilde kayıt altına alınacak olan mahkumiyet kararları şunlardır:

• Türk vatandaşları hakkında Türk mahkemeleri tarafından verilen kesinleşmiş mahkumiyet kararları,
• Türk vatandaşları hakkında yabancı ülke mahkemeleri tarafından verilen kesinleşmiş mahkumiyet kararları,
• Türk vatandaşları hakkında yabancı ülke mahkemeleri tarafından verilen ve Türk Hukukuna göre tanınan mahkumiyet kararları,
• Türkiye'de suç işlemiş olan yabancıların kayıtları.

Adli Sicil Kaydı Nasıl Okunur?

Adli sicil kayıtları okunması noktasında; ilgili mahkûmiyet hükmünün kesinleşme tarihi, kanun sayısı ve suç maddesi şeklinde kısaltmalı olarak kaydedilmektedir.

• Örnek Kayıt: "5237 SY 157. 03.02.2018"
• Anlamı: Bu kayıt, ilgili kişinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesinde düzenlenen Dolandırıcılık suçundan yargılandığını ve bu cezanın 3 Şubat 2018 tarihinde kesinleştiğini ifade etmektedir.
• Örnek Kayıt 2: "5237 SY 191/1. 14.05.2021"
• Anlamı: Bu kayıt, kişinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin 1. fıkrasında yer alan Kullanmak İçin Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Bulundurmak suçundan ceza aldığını ve verilen hükmün 14 Mayıs 2021 tarihinde kesinleştiğini gösterir.
• Örnek Kayıt 3: "6136 SY 13/1. 22.11.2019"
• Anlamı: Adli sicil kayıtlarında sadece TCK (Türk Ceza Kanunu) değil, özel kanunlar da yer alır. Bu örnek; 6136 sayılı Ateşli Silahlar Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Ruhsatsız Silah Taşıma veya Bulundurma suçundan işlem yapıldığını ve kararın 22 Kasım 2019 tarihinde kesinleştiğini ifade etmektedir.
• Örnek Kayıt 4: "5237 SY 86/2. 12.09.2023 - 4.500 TL APC"
• Anlamı: Bu kayıt, kişinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 86/2. maddesinde düzenlenen Basit Kasten Yaralama suçundan ceza aldığını, mahkemenin hapis cezası yerine 4.500 TL Adli Para Cezasına hükmettiğini ve kararın 12 Eylül 2023'te kesinleştiğini gösterir.

Adli Sicil Kaydı (Sabıka) Hangi Hallerde Arşive Alınır?

Adli sicilde bulunan aktif bir mahkûmiyet kararının arşive aktarılabilmesi (sabıkadan düşmesi) için aşağıdaki şartlardan birinin gerçekleşmesi gerekir:

• Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanmış olması (Hapis cezasının bitmesi, adli para cezasının devlete ödenmiş olması).
• Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık halinin uygulanması.
• Ceza zamanaşımının dolmuş olması.
• Genel af ilan edilmiş olması.

Kural olarak kanun, infaz tamamlandığında kaydın re'sen (kendiliğinden) arşive alınmasını öngörür. Ancak uygulamada Adli Sicil Müdürlüğü veya UYAP sistemindeki yoğunluk sebebiyle bu işlem aylarca, hatta yıllarca yapılmayabilmektedir.

Memuriyet veya iş başvurusu öncesi mağduriyet yaşamamak adına, infaz tamamlandığı an uzman bir avukat aracılığıyla mahkemeden "İnfazın Tamamlandığına Dair Ek Karar (Yerine Getirme Fişi)" alınarak sicil kaydının arşive sevki hızlandırılmalıdır.

Arşiv Kaydı Nasıl Tamamen Silinir? (5, 15 ve 30 Yıl Kuralları)

Kişinin sicili arşive geçtikten sonra, e-devlet sorgusunda "Arşiv kaydı vardır" ibaresinin tamamen silinmesi belirli sürelere tabidir:

1. 5 Yıllık Süre (Genel Suçlar): Anayasa m. 76'da sayılan suçlar ile özel kanunlarda hak yoksunluğu getiren suçlar (yüz kızartıcı suçlar) dışındaki tüm mahkûmiyetler, cezanın infaz edilip arşive alındığı tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle tamamen silinir.
2. 15 Yıllık Süre (Yüz Kızartıcı Suçlar + Memnu Hakların İadesi): Anayasa m. 76'da belirtilen (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet, sahtecilik, uyuşturucu vb.) yüz kızartıcı suçlardan veya Devletin güvenliğine karşı suçlardan ceza alanların arşiv kaydı; kişinin Yasaklanmış (Memnu) Hakların Geri Verilmesi kararı alması şartıyla, kaydın arşive girme tarihinden itibaren 15 yıl geçmesiyle silinir.
3. 30 Yıllık Süre (Yüz Kızartıcı Suçlar - İadesiz): Eğer kişi yüz kızartıcı bir suç işlemiş ancak mahkemeye başvurarak "Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi" kararı almamışsa, bu kaydın silinmesi ancak 30 yılın geçmesiyle mümkündür.

Ayrıca; kişinin vefat etmesi, eylemin yeni bir kanunla suç olmaktan çıkarılması veya Yargılamanın Yenilenmesi/Kanun Yararına Bozma yollarıyla beraat alınması hallerinde tüm süre koşulları aranmaksızın kayıtlar derhal silinir.

Memnu Hakların İadesi (Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi) Nedir?

Arşiv kaydının 30 yıl yerine 15 yılda silinmesini sağlayan ve özellikle memuriyete girişte kişilerin karşısına çıkan engelleri (hak yoksunluklarını) kaldıran en önemli hukuki kurumdur. İnfazın tamamlanmasından itibaren 3 yıl geçtikten sonra, hükmü veren mahkemeye (veya ikametgâh mahkemesine) yapılacak hukuki bir başvuru ile alınır. Memur, polis veya asker olmak isteyen, silah ruhsatı alacak veya vize başvurusu yapacak kişilerin sicil temizliği için bu kararı aldırması hayati önem taşır.

Neden Bir Ceza Avukatıyla Çalışmalısınız?

İnfazını tamamladığınız bir ceza veya güvenlik tedbirinin hâlâ e-devlet sicil kaydınızda yer alması, otomatik silinme sisteminin çalışmadığını gösterir. İş görüşmenizin olumsuz sonuçlanmaması, vize başvurunuzun reddedilmemesi veya güvenlik soruşturmanızın yanmaması için bu kayıtların bir an evvel hukuki müdahale ile sildirilmesi gerekir.

Mahkemelerden infaz tamamlama kararlarının (yerine getirme fişi) toplanması, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'ne doğru şekilde hukuki başvuruların yapılması ve gerekmesi halinde Memnu Hakların İadesi davasının açılması süreçleri için büromuzla iletişime geçerek sicil kaydı silme hizmetlerimizden faydalanabilirsiniz.

SIK SORULAN SORULAR

1. HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) e-devlet sabıka kaydında görünür mü?

Hayır. HAGB kararları, normal vatandaşların veya kurumların e-devlet üzerinden aldığı adli sicil kayıtlarında (sabıkada) kesinlikle görünmez. Bu kayıtlar, sadece hakim ve savcıların görebileceği Adalet Bakanlığı'nın özel ve gizli bir sisteminde tutulur.

2. Adli sicil kaydı sildirme işlemi ne kadar sürer?

Gerekli şartlar (süre ve infaz) oluşmuşsa, uzman bir avukat aracılığıyla ilgili mahkemelerden talep edilecek evraklarla Adli Sicil Genel Müdürlüğü'ne yapılacak başvurular genellikle 1 ay-45 gün içerisinde sonuçlanmakta ve kayıtlar sistemden temizlenmektedir.

3. Para cezasını ödedim, sabıkam anında silinir mi?

Adli para cezasını vergi dairesine ödediğiniz an makbuz otomatik olarak mahkemeye düşmez. Ödeme makbuzunun bir dilekçe ile hükmü veren mahkemeye sunulması, mahkemeden "yerine getirme fişi" kestirilmesi ve Adli Sicile işletilmesi gerekir. Gerekli hukuki takip yapılmazsa ödenmiş para cezası yıllarca sabıkanızda görünmeye devam eder.

4. 18 yaşından küçükken işlenen suçlar sabıka kaydında görünür mü? 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 10/3 gereği; suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış çocuklarla ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları, e-devlet üzerinden veya adliyeden resmi kurumlara (ya da özel şirketlere) verilmek üzere alınan standart sabıka belgelerinde kesinlikle görünmez. Ancak bu, kayıtların sistemden tamamen silinip yok edildiği anlamına gelmemektedir; kişinin eğitim ve iş hayatına engel olmaması adına son derece sıkı bir gizlilikle mühürlenir. Bu kayıtlara yalnızca yeni bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet Başsavcılıkları, hâkimler veya mahkemeler ulaşabilir.